MỘT TRUYỀN THỐNG ĐƯỢC GHI LẠI MUỘN

Trước hết phải nói rõ về nguồn gốc của câu chuyện. Câu chuyện Walsingham không có văn kiện đương thời nào ghi lại. Văn bản thuật lại sớm nhất còn giữ được là một bản ballad thế kỷ 15 — thường gọi là Pynson Ballad, in khoảng năm 1485 — kể về biến cố được cho là xảy ra năm 1061, tức hơn bốn thế kỷ trước đó. Một số sử gia còn tranh luận niên đại, cho rằng đền thánh thực ra được thành lập khoảng năm 1130–1153. Vì vậy, những gì dưới đây phải được đọc đúng như bản chất của nó: một truyền thống sùng kính lâu đời và đáng kính của Giáo hội tại Anh, chứ không phải một biến cố lịch sử được chứng thực bằng tài liệu, và càng không phải một lần hiện ra được Giáo hội phán quyết công nhận.

CÂU CHUYỆN VỀ BÀ RICHELDIS

Theo truyền thống trong bản ballad, năm 1061, bà Richeldis de Faverches — một quý bà Anglo-Saxon đạo đức, góa phụ, là bà chủ trang viên Little Walsingham ở Norfolk — cầu nguyện xin được làm một việc đặc biệt để tôn vinh Đức Mẹ. Đáp lời cầu nguyện, Đức Mẹ đưa bà trong tinh thần đến Nazareth, cho bà thấy ngôi nhà nơi xảy ra biến cố Truyền Tin, và ủy thác bà xây tại Walsingham một bản sao của ngôi nhà ấy, làm đài tưởng niệm muôn đời về mầu nhiệm Truyền Tin và Nhập Thể. Ngôi “Nhà Thánh” bằng gỗ được dựng lên, bên trong đặt tượng gỗ Đức Mẹ ngự trên ngai, bồng Chúa Hài Đồng. Từ đó Walsingham mang danh hiệu trìu mến: “Nazareth của nước Anh”. Truyền thống không ghi lại một sứ điệp bằng lời dài nào — chỉ một lời ủy thác duy nhất ấy.

“NAZARETH CỦA NƯỚC ANH” THỜI TRUNG CỔ

Sau khi bà Richeldis qua đời, con trai bà là Geoffrey thừa hưởng trang viên và tiếp tục lo cho Nhà Thánh; đến giữa thế kỷ 12, một tu viện của các kinh sĩ dòng Thánh Augustinô được thành lập và tiếp quản đền thánh. Suốt thời Trung cổ, Walsingham lớn thành một trong những điểm hành hương quan trọng nhất của nước Anh và cả châu Âu. Mọi vua Anh từ Henry III đến Henry VIII đều từng đến kính viếng. Dọc đường hành hương có nhiều nguyện đường dừng chân; nguyện đường cuối cùng là Slipper Chapel, xây năm 1340 — nơi khách hành hương cởi giày để đi chân trần “dặm thánh” cuối cùng tiến vào đền thánh.

PHÁ HỦY VÀ PHỤC HƯNG

Năm 1538, trong cuộc Cải cách Anh dưới triều Henry VIII, tu viện bị giải thể, Nhà Thánh và đền thánh gốc bị phá hủy hoàn toàn; tượng Đức Mẹ Walsingham nổi tiếng bị đưa về London và, theo truyền thống, bị thiêu hủy. Walsingham ngừng là nơi hành hương suốt hơn ba thế kỷ. Cuộc phục hưng chỉ bắt đầu vào cuối thế kỷ 19: ngày 6 tháng 2 năm 1897, Đức Lêô XIII ra đoản sắc làm phép tượng Đức Mẹ Walsingham mới và tái lập đền thánh, cho phép tôn kính công khai tượng. Slipper Chapel được khôi phục và năm 1934 trở thành Đền thánh Quốc gia của Công giáo Anh; Đức Piô XII ban phép đội triều thiên theo giáo luật cho tượng năm 1954. Đáng chú ý, phía Anh giáo cũng tái lập đền thánh của mình trong làng Little Walsingham vào đầu thế kỷ 20, nên Walsingham ngày nay là một điểm hành hương đại kết hiếm có.

GIÁO HỘI NÓI GÌ VỀ WALSINGHAM

Cần phân biệt rõ: KHÔNG có phán quyết nào — của giáo phận hay của Tòa Thánh — về tính siêu nhiên của thị kiến được cho là của năm 1061. Những gì các Đức Giáo hoàng đã ban qua các thế kỷ là thừa nhận và nâng đỡ lòng sùng kính: đoản sắc tái lập đền thánh của Đức Lêô XIII năm 1897, phép đội triều thiên của Đức Piô XII năm 1954, và gần đây nhất, ngày 27 tháng 12 năm 2015, Đức Phanxicô nâng khu đền thánh Công giáo lên bậc Tiểu vương cung thánh đường. Lễ Đức Mẹ Walsingham được cử hành ngày 24 tháng 9. Khách hành hương ngày nay vẫn đi bộ “dặm thánh” giữa Slipper Chapel và làng, cầu nguyện cho các gia đình, cho nước Anh và cho sự hiệp nhất của các Kitô hữu.