BỐI CẢNH VỤ VIỆC

Trevignano Romano là một thị trấn khoảng mười nghìn dân ở vùng Lazio, nằm trên bờ bắc hồ Bracciano, cách Rôma chừng 50 km về phía tây bắc, thuộc giáo phận Civita Castellana. Từ năm 2016, nơi đây trở thành tâm điểm của một phong trào sùng kính tự phát xoay quanh bà Gisella Cardia — tên thật Maria Giuseppa Scarpulla — một cựu nữ doanh nhân sống tại thị trấn cùng chồng là ông Gianni Cardia. Theo lời kể của vợ chồng bà, sau chuyến hành hương Medjugorje, pho tượng Đức Mẹ của gia đình bắt đầu “khóc” ra nước mắt, có cả máu; từ tháng 4 năm 2016, bà loan truyền được Đức Mẹ hiện ra và nhận sứ điệp, về sau mở rộng thành các lần hiện ra được cho là của cả Chúa Giêsu và Chúa Cha, với sứ điệp công bố vào ngày 3 hằng tháng.

Các buổi tụ họp diễn ra trên một cánh đồng đồi nhìn xuống hồ Bracciano, thuộc Hiệp hội “Madonna di Trevignano ETS” do vợ chồng bà sáng lập để tiếp nhận tiền quyên góp. Hàng trăm tín hữu từ khắp nước Ý kéo đến mỗi tháng; quanh bà Cardia còn lan truyền các chuyện mang dấu thánh, chữa lành và “nhân bánh” thức ăn. Vụ việc gây tranh luận lớn trong dư luận Ý, và từ năm 2023 cả giáo quyền lẫn cơ quan tư pháp đều chính thức vào cuộc.

TIẾN TRÌNH PHÂN ĐỊNH CỦA GIÁO PHẬN

Đức Giám mục Marco Salvi nhậm chức tại giáo phận Civita Castellana đầu năm 2023. Ngày 14 tháng 4 năm 2023, ngài ra thông cáo xin tín hữu không tham dự các buổi tụ họp của bà Cardia, đồng thời thành lập một ủy ban điều tra gồm một nhà Thánh Mẫu học, một thần học gia, một giáo luật gia, một nhà tâm lý học và các cố vấn chuyên môn bên ngoài. Ủy ban làm việc trong nhiều tháng, phỏng vấn bà Cardia và những người liên quan, xem xét toàn bộ các “sứ điệp” được công bố.

Kết luận của ủy ban, được giám mục nêu trong sắc lệnh, chỉ ra: lời khai của bà Cardia có nhiều khoảng trống và mâu thuẫn; các sứ điệp thể hiện sự “đơn giản quá mức” và chứa “nhiều sai lạc thần học”. Sắc lệnh nêu một ví dụ điển hình: sứ điệp bảo rằng đến một giờ nhất định, tín hữu phải lên ngọn đồi nơi nhóm tụ họp để được các thiên thần làm cho tàng hình mà thoát nạn — giáo phận nhận định ý tưởng ơn cứu độ đòi hỏi phải đến một nơi cụ thể và được tàng hình như vậy không chỉ kỳ quái mà còn trái với giáo lý Công giáo về ơn cứu độ. Ủy ban cũng ghi nhận nơi các buổi tụ họp thiếu vắng những hoa trái của Chúa Thánh Thần là bình an, hòa hợp và lòng thuộc về Giáo hội.

SẮC LỆNH NGÀY 6 THÁNG 3 NĂM 2024

Ngày 6 tháng 3 năm 2024, Đức Giám mục Marco Salvi ban hành sắc lệnh số Prot. 01D/2024, tuyên bố theo công thức dứt khoát của truyền thống phân định: “constat de non supernaturalitate” — tức xác định rõ ràng các sự kiện tại Trevignano Romano KHÔNG có nguồn gốc siêu nhiên. Đây là mức kết luận phủ định mạnh nhất mà giáo quyền có thể đưa ra về một hiện tượng được loan truyền là siêu nhiên.

Kèm theo phán quyết, sắc lệnh đặt ra các điều khoản (ký hiệu A đến D) gồm: cấm các linh mục cử hành các bí tích hoặc chủ sự các việc đạo đức bình dân theo cách liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến “các sự kiện Trevignano Romano”, dù tại khu đất của Hiệp hội “Madonna di Trevignano ETS” hay tại bất kỳ nơi riêng tư, công cộng hay giáo hội nào khác; cấm linh mục lui tới nơi được gọi là nơi hiện ra, để khỏi tạo ấn tượng rằng Giáo hội công nhận; buộc tín hữu phải tránh tổ chức hoặc tham dự các buổi họp mặt — cầu nguyện hay giáo lý — coi các sự kiện này là siêu nhiên một cách chắc chắn; và tuyên bố tước hiệu “Madonna di Trevignano” (Đức Mẹ Trevignano) không có giá trị giáo hội và không được sử dụng như thể có giá trị ấy, kể cả trong lãnh vực dân sự. Sắc lệnh đồng thời yêu cầu vợ chồng bà Cardia và mọi người liên quan tôn trọng, tuân theo quyết định của giám mục giáo phận và sẵn sàng bước vào một hành trình thanh luyện và phân định nhằm duy trì sự hiệp nhất của Giáo hội.

BỘ GIÁO LÝ ĐỨC TIN XÁC NHẬN

Ngày 27 tháng 6 năm 2024, Bộ Giáo lý Đức tin ra thông cáo chính thức về vụ việc, trong khuôn khổ các Chuẩn tắc mới về phân định các hiện tượng được cho là siêu nhiên ban hành ngày 17 tháng 5 năm 2024. Bộ tuyên bố “công nhận hiệu lực pháp lý” của sắc lệnh Prot. 01D/2024, cả về phán quyết được diễn đạt trong đó — “constat de non supernaturalitate” — lẫn về các điều khoản tại các điểm A đến D, đồng thời cho biết các quyết định của giám mục đều đã được thỏa thuận với Bộ. Như vậy, kết luận phủ định về Trevignano Romano không chỉ là phán quyết của một giáo phận, mà được Tòa Thánh chính thức đứng sau.

MẶT DÂN SỰ: XÉT NGHIỆM ADN VÀ VỤ ÁN LỪA ĐẢO

Song song với tiến trình của Giáo hội, Viện Công tố Civitavecchia mở điều tra hình sự sau đơn khiếu nại của một cựu tín đồ. Một chi tiết gây chấn động là kết quả xét nghiệm chất lỏng trên pho tượng được tôn kính tại cánh đồng: ban đầu từng có loan tin đó là máu lợn theo một thám tử tư, nhưng các xét nghiệm do công tố yêu cầu tại phòng xét nghiệm của Đại học Tor Vergata — kết quả được công bố đầu năm 2025 — kết luận đó là máu người, thuộc về một phụ nữ, và hồ sơ ADN trùng khớp hoàn toàn với ADN của chính bà Gisella Cardia. Theo tường thuật của công tố được báo chí đăng tải, vị chuyên gia di truyền học phục vụ công tố, ông Emiliano Giardina, xác nhận sự trùng khớp này trong báo cáo giám định.

Tháng 11 năm 2025, bà Gisella Cardia và ông Gianni Cardia bị đưa ra xét xử (rinvio a giudizio) về tội lừa đảo có tình tiết tăng nặng. Cáo buộc cho rằng hai vợ chồng đã dàn dựng các lần hiện ra và các hiện tượng của pho tượng, đồng thời loan truyền các lời tiên báo tai họa, để khiến tín hữu quyên góp số tiền lên tới hàng trăm nghìn euro cho hiệp hội, với lời hứa số tiền sẽ dùng để xây một trung tâm giúp trẻ em bệnh tật — trong khi công tố cho rằng tiền đã được dùng cho các mục đích khác. Theo lịch được công bố khi truy tố, phiên tòa bắt đầu vào tháng 4 năm 2026. Cần phân biệt rõ: phán quyết của Giáo hội (sắc lệnh 2024) dựa trên phân định thần học và mục vụ, còn vụ án hình sự thuộc thẩm quyền tòa án dân sự và các bị cáo vẫn được hưởng nguyên tắc suy đoán vô tội cho đến khi có bản án có hiệu lực.

BÀI HỌC CHO TÍN HỮU

Trường hợp Trevignano Romano thường được nhắc như một ví dụ điển hình cho lý do Giáo hội siết chặt quy trình phân định qua Chuẩn tắc 2024: một hiện tượng lan truyền nhanh nhờ truyền thông và mạng xã hội, gắn với tiền quyên góp lớn, chỉ có thể được kết luận dứt khoát khi giám mục sở tại điều tra kỹ lưỡng và Tòa Thánh đồng hành. Đối với tín hữu, sứ điệp thực tế của vụ việc rất rõ ràng: không tham dự, không hành hương, không phổ biến các “sứ điệp Trevignano”, và dành lòng sùng kính Đức Mẹ cho các thánh địa cùng hình thức đạo đức đã được Giáo hội công nhận.