TRƯỚC HẾT, MỘT ĐIỀU CẦN NÓI THẲNG

Xà Sơn không phải là một nơi hiện ra. Giáo hội chưa từng mở điều tra hay ra phán quyết nào về tính siêu nhiên của một lần hiện ra tại đây, vì đơn giản không có biến cố hiện ra nào được đặt ra để phán quyết. Xà Sơn là một đền thánh tạ ơn: đền thánh quốc gia của Giáo hội tại Trung Quốc, sinh ra từ một lời khấn. Hiểu đúng bản chất này mới hiểu được vì sao Xà Sơn mang nhãn truyền thống kính viếng — đồng thời vẫn giữ một vị trí rất đặc biệt trong lòng Giáo hội hoàn vũ.

MỘT LỜI KHẤN TRÊN ĐỈNH ĐỒI (1870)

Năm 1863, các cha Dòng Tên mua đất trên đồi Xà Sơn, phía tây Thượng Hải, và dựng một nguyện đường nhỏ trên đỉnh đồi. Ngày 1 tháng 3 năm 1868, Đức Giám mục Thượng Hải Adrien Languillat cung hiến nguyện đường và làm phép ảnh Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu tại đây. Năm 1870, miền bắc Trung Quốc rúng động vì vụ thảm sát Thiên Tân, và giáo phận Thượng Hải đứng trước nguy cơ bị tấn công tương tự. Cha Gu Zhen Sheng, bề trên Dòng Tên tại Thượng Hải, lên đồi Xà Sơn khấn hứa: nếu giáo phận được gìn giữ bình an nhờ sự che chở đặc biệt của Đức Mẹ, ngài sẽ xây một vương cung thánh đường để tạ ơn. Giáo phận được bình an. Tháng 9 năm 1870, cha Gu công bố lời khấn và quyên góp xây đền.

LỜI KHẤN ĐƯỢC THỰC HIỆN

Ngày 24 tháng 5 năm 1871 — lễ Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu — trước khoảng 6.000 tín hữu, Đức Cha Languillat đặt viên đá đầu tiên của thánh đường trên đỉnh đồi; ngày 15 tháng 4 năm 1873, ngài cung hiến và khánh thành vương cung thánh đường đầu tiên. Năm 1874, Đức Piô IX ban ơn toàn xá cho khách hành hương đến Xà Sơn trong tháng Năm, khởi đầu truyền thống hành hương tháng Năm kéo dài tới nay. Ngày 14 tháng 6 năm 1924, Khâm sứ Tòa Thánh Celso Costantini cùng 25 giám mục của Công nghị Thượng Hải đã lên đồi Xà Sơn long trọng thánh hiến Trung Quốc cho Đức Mẹ. Thánh đường cũ về sau được thay bằng vương cung thánh đường lớn hiện nay, xây từ những năm 1924–1925 đến 1935, và ngày 12 tháng 9 năm 1942, Đức Piô XII nâng thánh đường lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường bằng sắc lệnh Compertum Habemus. Trên đỉnh tháp là tượng Đức Mẹ bồng Chúa Hài Đồng giơ cao, đôi tay mở rộng — hình ảnh Đức Mẹ dâng Chúa cho thế giới và chúc lành cho Trung Quốc.

THỬ THÁCH VÀ HỒI PHỤC

Vương cung thánh đường bị hư hại nặng trong Cách mạng Văn hóa: tượng Đức Mẹ trên tháp bị hạ đổ, kính màu và tượng thánh bị đập phá. Sau năm 1976, đền thánh được trùng tu dần; tượng Đức Mẹ trên đỉnh tháp được dựng lại vào năm 2000. Mỗi tháng Năm, hàng ngàn tín hữu khắp Trung Quốc vẫn tìm về Xà Sơn hành hương, dù sinh hoạt tôn giáo tại đây chịu sự quản lý và giám sát của chính quyền.

NGÀY 24 THÁNG 5 CỦA TOÀN THỂ GIÁO HỘI

Vị trí của Xà Sơn vượt xa biên giới Trung Quốc kể từ năm 2007. Trong Thư ngày 27 tháng 5 năm 2007 gửi Giáo hội tại Trung Quốc, Đức Bênêđictô XVI ấn định ngày 24 tháng 5 hằng năm — lễ Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu, ngày lễ chính của Xà Sơn — là Ngày Thế giới Cầu nguyện cho Giáo hội tại Trung Quốc; năm 2008, ngài công bố kinh nguyện riêng dâng Đức Mẹ Xà Sơn, xin Mẹ nâng đỡ các tín hữu Trung Quốc "giữa những thử thách hằng ngày vẫn tiếp tục tin, cậy, mến". Như vậy, "sứ điệp" của Xà Sơn không phải là lời của một cuộc hiện ra, mà là chính lời khấn tạ ơn năm 1870 và lời mời gọi cầu nguyện của Giáo hội hoàn vũ hôm nay.

SỰ THỪA NHẬN QUA PHỤNG TỰ, KHÔNG QUA PHÁN QUYẾT

Vì Xà Sơn không phải nơi hiện ra, sự thừa nhận của Giáo hội dành cho nơi này không đi qua một phán quyết, mà qua một chuỗi hành vi phụng tự kéo dài hơn 150 năm: ơn toàn xá của Đức Piô IX cho khách hành hương tháng Năm (1874), lễ thánh hiến Trung Quốc cho Đức Mẹ của Công nghị Thượng Hải ngay trên đỉnh đồi (1924), sắc lệnh nâng lên Tiểu Vương cung thánh đường của Đức Piô XII (1942), và Thư của Đức Bênêđictô XVI (2007) gắn ngày lễ của Xà Sơn với lời cầu nguyện của toàn thể Giáo hội hoàn vũ. Đọc chuỗi hành vi ấy, người ta hiểu vì sao Xà Sơn — một đền thánh sinh ra từ lời khấn tạ ơn của một linh mục Dòng Tên năm 1870 — lại trở thành biểu tượng lớn nhất của Giáo hội tại Trung Quốc: nó là nơi đức tin của một giáo hội chịu nhiều thử thách được đặt dưới sự che chở của Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu, tước hiệu được kính tại đây từ ngày đầu.