BỐI CẢNH: MỘT ĐẤT NƯỚC ĐANG CHIA CẮT

Năm 1980, Nicaragua vừa bước qua cuộc cách mạng lật đổ chế độ độc tài Somoza (1979). Chính phủ Sandinista nắm quyền trong sự nghi kỵ lẫn nhau với Giáo hội và với phe đối lập; đất nước đang trượt dần vào cuộc nội chiến đẫm máu với lực lượng Contra kéo dài suốt thập niên 1980. Chính trong bầu khí đó, tại Cuapa — một thị trấn nông nghiệp nhỏ bé thuộc tỉnh Chontales, cách thủ đô Managua khoảng 150 cây số về phía đông — một người nông dân nghèo kể rằng ông đã gặp Đức Mẹ.

Người ấy là Bernardo Martínez (1931–2000). Mồ côi sự chăm sóc của cha mẹ từ nhỏ, được bà ngoại nuôi dạy trong đức tin, Bernardo từ thời niên thiếu đã tình nguyện quét dọn, giữ gìn nguyện đường của làng mà không nhận một đồng lương. Ông từng thổ lộ với một linh mục năm 1949 rằng ông muốn làm linh mục, nhưng gia đình không đồng ý, và ơn gọi ấy phải đợi gần nửa thế kỷ mới thành tựu.

DẤU LẠ ÁNH SÁNG VÀ LẦN HIỆN RA ĐẦU TIÊN

Theo bản trình thuật Bernardo viết tuân phục giám mục của mình, mọi sự bắt đầu ngày 15 tháng 4 năm 1980: bước vào nguyện đường, ông thấy tượng Đức Mẹ phát sáng rực rỡ. Ông nghĩ ánh sáng lọt qua viên ngói vỡ trên mái, nhưng kiểm tra lại thì không phải — chính pho tượng phát ra ánh sáng, sáng đến mức “có thể đi mà không vấp ngã, dù đang là ban đêm”.

Ngày 8 tháng 5 năm 1980, sau buổi đi câu cá trên sông, khoảng 3 giờ chiều, Bernardo thấy một tia chớp giữa bầu trời không một gợn mây mưa, rồi một tia chớp thứ hai — và Đức Mẹ hiện ra trước mặt ông, đứng trên đám mây trắng tinh phía trên đống đá: áo dài trắng, dây lưng màu trời, khăn voan kem nhạt viền vàng, hai tay chắp trước ngực, giống hệt tượng Đức Mẹ Fatima trong nguyện đường. Bà xưng danh bằng giọng nói mà Bernardo mô tả là ngọt ngào nhất ông từng nghe: “Mẹ đến từ trời. Mẹ là Mẹ của Chúa Giêsu.”

Sứ điệp hôm ấy gồm ba nếp: lần hạt Mân Côi mỗi ngày trong gia đình, vào một giờ cố định, kèm theo việc đọc Kinh Thánh và đem Lời Chúa ra thực hành, vì “Chúa không thích những lời kinh đọc vội vã hay máy móc”; canh tân lòng sùng kính Năm Thứ Bảy Đầu Tháng; và trên hết là lời mời gọi kiến tạo hòa bình: “Hãy yêu thương nhau. Hãy chu toàn bổn phận của các con. Hãy kiến tạo hòa bình. Đừng xin Chúa ban hòa bình, vì nếu các con không kiến tạo hòa bình, sẽ không có hòa bình.” Đức Mẹ cũng cảnh báo Nicaragua — vốn đã đau khổ nhiều từ trận động đất năm 1972 — còn bị đe dọa đau khổ hơn nữa nếu dân chúng không thay đổi, và mời gọi cầu nguyện cho toàn thế giới trước nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới mới.

TÁM NGÀY IM LẶNG VÀ CHUỖI NGÀY 8

Bernardo thú nhận ông sợ bị chế giễu, sợ rắc rối với chính quyền, nên giữ kín mọi sự suốt tám ngày và tránh cả nơi hiện ra. Ngày 16 tháng 5, khi đi tìm con bê lạc trên cánh đồng, Đức Mẹ lại hiện ra và hứa sẽ trợ giúp ông; sáng hôm sau, một sự bình an lạ lùng tràn ngập tâm hồn khiến ông dám đến kể hết cho linh mục và giám mục.

Những tháng tiếp theo, các biến cố diễn ra vào ngày 8 mỗi tháng — một nhịp điệu khiến nhiều người liên tưởng tới ngày 13 hằng tháng tại Fatima. Đêm 8 tháng 6, Bernardo được chiêm ngắm như một “cuốn phim trên bầu trời”: các Kitô hữu tiên khởi trong vinh quang, những đoàn tu sĩ áo trắng cầm tràng hạt phát sáng lần hạt kèm suy niệm Kinh Thánh, các tu sĩ Phanxicô, và cuối cùng là đám đông vô tận những người bình thường cầm tràng hạt — Đức Mẹ giải thích đó là vinh quang Chúa dành cho những ai vâng nghe Lời Chúa và kiên trì lần hạt. Ngày 8 tháng 9, Đức Mẹ hiện ra như một bé gái và nói về việc phục hồi “đền thờ thánh thiêng của Chúa”: Chúa không cần những nhà thờ vật chất cho bằng những đền thờ sống động là chính mỗi người.

Lần hiện ra cuối cùng tại Cuapa, ngày 13 tháng 10 năm 1980 — đúng ngày kỷ niệm lần hiện ra cuối cùng tại Fatima — mang màu sắc Sầu Bi. Khoảng 50 người đang cầu nguyện chỉ nhìn thấy một vòng sáng lớn hình thành trên mặt đất và trên bầu trời, còn Bernardo thấy Đức Mẹ nét mặt tái nhợt, áo đổi màu xám, khóc nức nở. Khi ông nài xin Đức Mẹ cho mọi người cùng thấy để họ tin, Đức Mẹ đáp: “Mẹ buồn vì thấy sự cứng lòng của những người ấy. Nhưng con sẽ phải cầu nguyện cho họ để họ thay đổi.” Rồi Đức Mẹ từ biệt: “Đừng buồn. Mẹ ở với tất cả các con dù các con không thấy Mẹ. Mẹ là Mẹ của tất cả các con, những người tội lỗi. Một người mẹ không bao giờ quên con cái mình.”

GIỮA BÁCH HẠI VÀ ƠN GỌI MUỘN MÀNG

Khách hành hương đổ về Cuapa ngày càng đông. Theo lời Bernardo kể lại, giới chức chính quyền từng tìm đến, đề nghị tặng ông một trang trại trù phú với đàn gia súc, với một điều kiện: ông phải tuyên bố Đức Mẹ là “sandinista”. Ông từ chối. Để bảo vệ ông, giám mục đưa ông về chủng viện ở Managua làm người làm vườn. Tại đó, giữa các chủng sinh trẻ tuổi, ông âm thầm sống sứ điệp mình đã loan báo: lần hạt, dạy giáo lý, phục vụ.

Món quà lớn nhất đến muộn màng: năm 1995, ở tuổi 64, Bernardo được Đức cha Bosco Vivas Robelo — vị giám mục từng cho phép xuất bản trình thuật của ông năm 1982 — truyền chức linh mục tại Nhà thờ chính tòa León, và dâng Thánh lễ mở tay tại chính đền thánh Cuapa. Cha Bernardo qua đời năm 2000, khép lại một đời người mà sứ điệp ông mang theo vẫn còn nguyên tính thời sự: hòa bình không phải là món quà để ngồi xin, mà là công trình mỗi người phải tự tay kiến tạo, bắt đầu từ tràng hạt trong gia đình mình.