BỨC TRANH BỊ LÃNG QUÊN

Năm 1562, họa sĩ Tây Ban Nha Alonso de Narváez vẽ một bức tranh Đức Mẹ Mân Côi bồng Chúa Giêsu, hai bên có Thánh Antôn Pađua và Thánh Anrê Tông đồ, bằng màu bột trên tấm vải bông do người bản địa dệt. Bức tranh được thực hiện theo đặt hàng của tu sĩ Đa Minh Andrés Jadraque cho một nguyện đường ở vùng Chiquinquirá, thuộc tỉnh Boyacá ngày nay của Colombia. Nhưng nguyện đường chỉ lợp tranh, mưa dột, ẩm mốc và nắng gió bào mòn bức tranh năm này qua năm khác: màu phai dần, vải rách thủng, hình ảnh gần như không còn nhận ra được nữa. Cuối cùng bức tranh bị bỏ quên; có thời người ta còn dùng chính tấm vải ấy để phơi lúa ngoài nắng.

BÀ MARÍA RAMOS VÀ BUỔI SÁNG 26 THÁNG 12 NĂM 1586

Khoảng năm 1585, bà María Ramos — một phụ nữ đạo đức từ Sevilla (Tây Ban Nha) đến sinh sống tại vùng này — đau lòng trước tình trạng hoang phế của nguyện đường và bức tranh. Bà dọn dẹp lại nơi thờ phượng, đặt tấm vải đã mờ trở lại vị trí xứng đáng, và hằng ngày quỳ trước ảnh lần chuỗi Mân Côi cầu nguyện.

Theo truyền thống được lưu lại, sáng ngày 26 tháng 12 năm 1586, khi bà đang cầu nguyện cùng một số người khác, bức tranh bỗng sáng rực lên: màu sắc và đường nét tự khôi phục nguyên vẹn trong chốc lát, còn các vết rách và lỗ thủng trên tấm vải như được “vá” lại bằng ánh sáng và màu sắc. Truyền thống còn nhắc đến hai nhân chứng bản địa là bà Isabel và cậu con trai nhỏ Miguel của bà — chính Miguel là người đầu tiên kêu lên khi thấy ánh sáng lạ phát ra từ bức tranh. Biến cố này được tín hữu Colombia gọi là “la Renovación” — Sự Đổi Mới.

“SỰ ĐỔI MỚI” LAN KHẮP COLOMBIA

Tin tức về bức tranh được khôi phục lan nhanh. Nhiều ơn chữa lành bắt đầu được thuật lại, và giáo quyền thời đó đã cho điều tra các chứng từ của nhân chứng. Lòng sùng kính Đức Mẹ Chiquinquirá lan khắp Colombia; thị trấn Chiquinquirá trở thành trung tâm hành hương lớn của cả vùng Andes. Điều đáng chú ý là nơi này không lưu lại một “sứ điệp” bằng lời nào của Đức Mẹ: không ai thuật lại Mẹ đã phán dạy điều gì tại đây. Ý nghĩa thiêng liêng trung tâm nằm ở chính biến cố: một hình ảnh đã hư nát được khôi phục nguyên vẹn — điều mà tín hữu Colombia đọc như dấu chỉ Thiên Chúa làm mới đức tin và đời sống của dân Người. Lòng sùng kính cũng gắn chặt với kinh Mân Côi, vì Đức Mẹ hiện diện trong tranh với tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi.

CÁC THỪA NHẬN CỦA GIÁO HỘI

Cũng cần nói rõ mức độ thừa nhận: Giáo hội chưa từng ban hành một phán quyết tuyên bố tính siêu nhiên của biến cố “Đổi Mới” năm 1586 theo thủ tục điều tra hiện đại. Đây là một lòng sùng kính truyền thống lâu đời, được Giáo hội nâng đỡ ở mức cao nhất dành cho một tước hiệu Đức Mẹ. Năm 1829, Đức Giáo hoàng Piô VII tuyên bố Đức Mẹ Mân Côi Chiquinquirá là Bổn Mạng của Colombia. Đức Piô X ban sắc chỉ đội triều thiên giáo luật cho linh ảnh năm 1910, và lễ đội triều thiên được Đức Bênêđictô XV cho cử hành ngày 9 tháng 7 năm 1919 — từ đó ngày 9 tháng 7 trở thành ngày lễ chính của Đức Mẹ Chiquinquirá. Năm 1927, Đức Piô XI nâng đền thánh lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường. Ngày 3 tháng 7 năm 1986, Đức Gioan Phaolô II đã đến cầu nguyện tại đền thánh trong chuyến tông du Colombia, trước khoảng 200.000 tín hữu.

BỔN MẠNG CỦA COLOMBIA NGÀY NAY

Ngày nay, Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Mân Côi tại thị trấn Chiquinquirá, cách thủ đô Bogotá khoảng 115 km về phía bắc, vẫn lưu giữ bức linh ảnh gốc trên tấm vải bông bản địa từ thế kỷ 16. Mỗi năm, đặc biệt vào ngày lễ 9 tháng 7, hàng trăm ngàn người Colombia hành hương về đây. Đức Mẹ Chiquinquirá — “Nữ Vương và Bổn Mạng của Colombia” — trở thành biểu tượng hiệp nhất quốc gia, vượt lên trên những chia rẽ của một đất nước nhiều lần nếm trải xung đột. Một bức tranh từng bị bỏ quên đến mức dùng để phơi lúa, nay là trái tim đức tin của cả một dân tộc: đó là nghịch lý đẹp nhất của câu chuyện Chiquinquirá.