BA NGƯ DÂN VÀ BỮA TIỆC CHO THỐNG ĐỐC

Cần nói rõ ngay từ đầu: Aparecida không phải là một nơi Đức Mẹ hiện ra với thị nhân. Không có ai thuật lại đã thấy Đức Mẹ hay nghe Mẹ phán dạy tại đây. Đây là truyền thống tìm thấy tượng — và chính điều đó làm cho câu chuyện có một vẻ đẹp riêng. Tháng 10 năm 1717, vùng Guaratinguetá thuộc Brazil thuộc địa chuẩn bị đón thống đốc São Paulo đi ngang qua. Để có cá cho bữa tiệc nghênh tiếp, ba ngư dân — Domingos Garcia, Filipe Pedroso và João Alves — được lệnh ra sông Paraíba do Sul đánh bắt. Ba người đàn ông nghèo thả lưới suốt nhiều giờ liền mà không được một con cá nào; áp lực của bữa tiệc quan trọng treo lơ lửng trên đầu họ.

THÂN TƯỢNG RỒI CHIẾC ĐẦU TƯỢNG

Tại khúc sông Porto Itaguaçu, João Alves kéo lưới lên và thấy mắc vào đó một vật lạ: một bức tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm bằng đất nung — nhưng đã mất đầu. Anh giữ lại bức tượng trong thuyền và thả lưới xuống lần nữa gần đó. Lần này, lưới kéo lên chính chiếc đầu của bức tượng. Hai mảnh khớp với nhau vừa vặn. Ba ngư dân rửa sạch, ghép lại pho tượng nhỏ màu nâu sẫm, chỉ cao khoảng 36–40 cm.

Rồi điều được coi là phép lạ đầu tiên của Aparecida xảy ra: họ thả lưới tiếp, và cá đầy đến mức thuyền suýt chìm vì nặng. Tên gọi của lòng sùng kính này sinh ra từ chính biến cố ấy — “aparecida” trong tiếng Bồ Đào Nha nghĩa là “đã xuất hiện, đã được tìm thấy”. Đức Mẹ Aparecida, dịch sát nghĩa, là “Đức Mẹ được tìm thấy”.

TỪ NHÀ NGƯ DÂN ĐẾN TRÁI TIM BRAZIL

Pho tượng ban đầu được giữ tại nhà của ngư dân Filipe Pedroso, nơi hàng xóm tụ họp lần chuỗi Mân Côi cầu nguyện trước tượng. Nhiều ơn lạ bắt đầu được thuật lại. Nổi tiếng nhất là câu chuyện về Zacarias, một người nô lệ trẻ, được kể là đã đứt xiềng xích một cách lạ lùng khi quỳ cầu nguyện trước tượng Đức Mẹ — chi tiết khiến lòng sùng kính Aparecida gắn bó sâu sắc với người nghèo, người da màu và người bị áp bức của Brazil ngay từ buổi đầu. Năm 1745, nguyện đường đầu tiên kính Đức Mẹ Aparecida được xây dựng. Từ một làng chài nhỏ, lòng sùng kính lan khắp Brazil, và tượng Đức Mẹ gãy được ghép lại trở thành biểu tượng: Thiên Chúa tìm đến và hàn gắn những gì tan vỡ, bắt đầu từ những con người bé nhỏ nhất.

GIÁO HỘI THỪA NHẬN

Vì tại Aparecida không xảy ra hiện ra, nên cũng không có — và không thể có — một phán quyết về “tính siêu nhiên của lần hiện ra”. Sự thừa nhận của Giáo hội thể hiện qua những hành vi trọng thể dành cho linh ảnh: ngày 8 tháng 12 năm 1904, Đức Piô X cho đội triều thiên giáo luật cho tượng Đức Mẹ Aparecida. Ngày 16 tháng 7 năm 1930, Đức Piô XI ký tông sắc tuyên bố Đức Mẹ Aparecida là Nữ Vương và Bổn Mạng chính của Brazil. Đền thánh Aparecida còn nhận Hoa Hồng Vàng từ ba đời giáo hoàng: Đức Phaolô VI năm 1967, Đức Bênêđictô XVI năm 2007 và Đức Phanxicô năm 2017. Ngày 4 tháng 7 năm 1980, Thánh Gioan Phaolô II cung hiến vương cung thánh đường mới của đền thánh.

APARECIDA NGÀY NAY

Vương cung thánh đường hiện nay của Đền thánh Quốc gia Aparecida — khởi công năm 1955 — là nhà thờ Công giáo lớn thứ hai thế giới về diện tích và sức chứa, có thể đón khoảng 45.000 người bên trong và tiếp khoảng 10–12 triệu khách hành hương mỗi năm, biến Aparecida thành điểm hành hương lớn nhất châu Mỹ Latinh. Ngày lễ Đức Mẹ Aparecida, 12 tháng 10, là quốc lễ của Brazil. Pho tượng đất nung nhỏ bé ngày nào vẫn được tôn kính trong vương cung, mặc áo choàng thêu và đội triều thiên. Aparecida không có “sứ điệp” bằng lời nào — sứ điệp của nơi này nằm trong chính biến cố: Đức Mẹ đến với ba ngư dân trắng tay, trong một pho tượng gãy vớt lên từ đáy sông, và ban cho họ sự dư dật bất ngờ.